EOL i 2EOL: co to jest parametryzacja linii w alarmie (NC, NO)
W instrukcji centrali alarmowej natkniesz się na typy linii NC, NO, EOL i 2EOL. To nie egzotyka dla instalatorów, tylko sposób, w jaki centrala odróżnia włamanie od sabotażu i uszkodzonego przewodu.
Treść zweryfikowana przez: Michał Sawicki, Kwalifikowany pracownik zabezpieczenia technicznego, 14 lat montaży
Krótko
EOL i 2EOL to sposoby parametryzacji linii alarmowej rezystorami. Dzięki rezystorom centrala rozróżnia więcej stanów obwodu: w konfiguracji 2EOL jedna para przewodów przenosi jednocześnie informację o alarmie i o sabotażu czujki, a zwarcie lub przecięcie kabla jest od razu wykrywane.
Co to jest parametryzacja linii
Przewodowa czujka alarmowa łączy się z centralą parą przewodów, tworząc obwód nazywany linią lub wejściem. Parametryzacja to wpięcie w ten obwód rezystorów o znanej wartości, dzięki którym centrala mierzy rezystancję linii zamiast tylko sprawdzać, czy obwód jest zwarty czy rozwarty.
Po co ten zabieg? Zwykły obwód dwustanowy łatwo oszukać: wystarczy zewrzeć przewody, by czujka "zamilkła" na zawsze. Obwód z rezystorem ma swój prawidłowy "odcisk palca" rezystancji, więc i zwarcie, i przecięcie kabla natychmiast odbiega od normy i wywołuje reakcję centrali.
Jak działa NC, NO, EOL i 2EOL
Typ linii ustawiasz w centrali dla każdego wejścia osobno i musi on odpowiadać temu, co fizycznie podłączyłeś:
- NC (normally closed): obwód normalnie zwarty, alarm przy rozwarciu. Dwa stany, brak ochrony przed zwarciem przewodów.
- NO (normally open): obwód normalnie rozwarty, alarm przy zwarciu. Również dwa stany.
- EOL (end of line): w obwodzie pracuje jeden rezystor parametryczny. Centrala rozróżnia trzy stany: prawidłowy (rezystancja zgodna), alarm oraz zwarcie lub przerwanie linii.
- 2EOL (podwójny EOL): dwa rezystory, cztery stany. Jedna linia przenosi jednocześnie stan czujki i stan jej styku sabotażowego, więc centrala odróżnia naruszenie czujki od otwarcia jej obudowy oraz od uszkodzenia przewodu. Wariant 2EOL/NC dotyczy czujek z wyjściem NC, a 2EOL/NO z wyjściem NO.
Konfiguracja 2EOL jest standardem w porządnych instalacjach przewodowych, bo oszczędza wejścia centrali: bez niej sabotaż każdej czujki wymagałby osobnej linii.
Parametry i warianty w praktyce
Wartości rezystorów narzuca producent centrali. Przykładowo w centralach Satel PERFECTA linia EOL wymaga rezystora 2,2 kΩ, a 2EOL dwóch rezystorów 1,1 kΩ; inne marki stosują inne wartości, a część central pozwala zaprogramować je samodzielnie. Rezystory montuje się w obudowie czujki, na końcu linii, nigdy przy zaciskach centrali.
Rozwinięciem pomysłu jest 3EOL: trzy rezystory i rozróżnianie kolejnego zdarzenia na tej samej parze przewodów, np. awarii albo antymaskingu czujki. Takie linie obsługują nowsze centrale i moduły integracji czujek przewodowych z systemami bezprzewodowymi, jak Ajax MultiTransmitter. Zasadę działania samych czujek opisuję w artykułach o czujnikach ruchu i czujnikach otwarcia.
Typowe błędy i pułapki
- Rezystory wpięte w centrali zamiast w czujce. Obwód formalnie działa, ale nie chroni przewodu: zwarcie kabla między czujką a centralą pozostanie niezauważone. Cała idea parametryzacji upada.
- Wartości rezystorów niezgodne z centralą. Linia zgłasza wtedy ciągłe naruszenie albo awarię. Po wymianie centrali na inną markę rezystory w czujkach często trzeba wymienić.
- Typ linii w konfiguracji inny niż w rzeczywistości. Czujka podłączona jako 2EOL, a zaprogramowana jako NC, będzie działać pozornie poprawnie i zawiedzie przy sabotażu. Po każdej zmianie okablowania przetestuj linię, także styk sabotażowy.
- Zostawienie linii NC "bo działa". W instalacji przewodowej bez parametryzacji wystarczy szpilka i kawałek drutu, by trwale wyłączyć czujkę. Jeśli centrala obsługuje 2EOL, używaj 2EOL; wymagają tego też wyższe stopnie zabezpieczenia, które opisuję w haśle Grade.
Powiązane pojęcia
Parametryzacja dotyczy systemów przewodowych; w bezprzewodowych rolę nadzoru linii przejmuje szyfrowana łączność radiowa z kontrolą obecności czujki, co porównuję w artykule alarm przewodowy czy bezprzewodowy. Budowę central i rozbudowę o ekspandery wejść znajdziesz w dziale centrale alarmowe, a diagnostykę zgłaszanych naruszeń w poradniku o fałszywych alarmach.
